Rządowy Program - Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (Program - FIO), planowany jako trzyletnie przedsięwzięcie, powstał w celu pobudzania oraz wspierania rozwoju inicjatyw obywatelskich z udziałem sektora organizacji pozarządowych. Jego funkcjonowanie ma charakter komplementarny w stosunku do już istniejących rozwiązań i praktyk w tym zakresie. Stanowi także dokument sprzężony z treścią Wstępnego projektu Narodowego Planu Rozwoju 2007-2013.

Realizacja Programu przebiega w sferach pożytku publicznego, zagregowanych w następujące obszary:

I. Zabezpieczenie społeczne - obejmujące zakres pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób; działalność charytatywną; ochronę i promocję zdrowia; działania na rzecz osób niepełnosprawnych;

II. Integracja i aktywizacja społeczna - obejmujące zakres promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych utratą pracy; działalność wspomagającą rozwój wspólnot i społeczności lokalnych; działalność wspomagającą rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości; działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami; promocję i organizację wolontariatu;

III. Prawa i wolności człowieka i obywatela - obejmujące upowszechnianie i ochronę praw kobiet oraz działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn; upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka / w tym ochronę praw dziecka/ oraz swobód obywatelskich, a także działania wspomagające rozwój demokracji; działalność na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego; upowszechnianie i ochronę praw konsumentów;

IV. Nauka, kultura, edukacja i wychowanie - obejmujące naukę, edukację, oświatę i wychowanie; kulturę, sztukę, ochronę dóbr kultury i tradycji; podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej, a także tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowania i rozwoju języka regionalnego; krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży; upowszechnianie kultury fizycznej i sportu; ekologię i ochronę zwierząt oraz ochronę dziedzictwa przyrodniczego;

V. Bezpieczeństwo publiczne i obrona narodowa - obejmujące porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym; upowszechnianie wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa; ratownictwo i ochrona ludności; pomoc ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą.

CELE PROGRAMU W ROKU 2006

1. Wspieranie projektów innowacyjnych (wspieranie działań inicjowanych przez organizacje pozarządowe w zakresie realizacji zadań publicznych, o których mowa w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie)
2. Wspieranie współpracy i partnerstwa międzysektorowego (wspieranie rozwoju współpracy pomiędzy sektorem pozarządowym i publicznym)
3. Wspieranie współpracy między organizacjami pozarządowymi (wspieranie działań o charakterze interdyscyplinarnym w zakresie inicjatyw obywatelskich, wymagających, z obiektywnych powodów, zintegrowanej, w oparciu o kryterium sektorowo-branżowe lub terytorialne, określonej formuły aktywności organizacji pozarządowych)
4. Wspieranie upowszechniania projektów modelowych, w szczególności powstałych w ramach Programu FIO (promocja dobrych praktyk, modelowych rozwiązań w zakresie funkcjonowania zasady pomocniczości, standardów współpracy, kształtowania demokratycznego ładu społecznego)

OBSZARY DZIAŁANIA

Realizacja Programu FIO przebiegać będzie w sferach pożytku publicznego, określonych w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W celu właściwej identyfikacji przez organizacje pozarządowe przedmiotu ich działalności z priorytetami Programu FIO, sfery pożytku publicznego zostały zagregowane w następujące obszary:

1. Zabezpieczenie społeczne:

- obejmujący zakres pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób, działalność charytatywną, ochronę i promocję zdrowia, działania na rzecz osób niepełnosprawnych, zapewnienie zorganizowanej opieki byłym żołnierzom zawodowym, którzy uzyskali uprawnienie do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, inwalidom wojennym i wojskowym oraz kombatantom;

2. Integracja i aktywizacja społeczna:

- obejmujący promocję zatrudnienia i aktywizację zawodową osób pozostających bez pracy i zagrożonych utratą pracy, działalność wspomagającą rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, działalność wspomagającą rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości, działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami; promocję i organizację wolontariatu, działalność wspomagającą technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe;

3. Prawa i wolności człowieka i obywatela:

- obejmujący upowszechnianie i ochronę praw kobiet oraz działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn, upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka (w tym ochronę praw dziecka) oraz swobód obywatelskich, a także działania wspomagające rozwój demokracji, działalność na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego, upowszechnianie i ochronę praw konsumentów;

4. Nauka, kultura, edukacja i wychowanie:

- obejmujący naukę, edukację, oświatę i wychowanie; kulturę, sztukę, ochronę dóbr kultury i tradycji, podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej, krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży; upowszechnianie kultury fizycznej i sportu; ekologię i ochronę zwierząt oraz ochronę dziedzictwa przyrodniczego;

5. Bezpieczeństwo publiczne i obrona narodowa:

- obejmujący porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym, upowszechnianie wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa, ratownictwo i ochronę ludności, pomoc ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą.

W ramach ustalonych celów, po uwzględnieniu obszarów, w których będą one realizowane oraz założonych funkcji Programu FIO, konsekwentnie przyjęto określone kierunki działań na rok 2006.

KIERUNKI DZIAŁAŃ

Obszar 1. Zabezpieczenie społeczne:

1. aktywizacja ludzi starych, integracja międzypokoleniowa - w szczególności rozwijanie form uczestnictwa ludzi starych, wzmacniających ich podmiotowość społeczną w środowisku lokalnym, rozwój solidarności międzypokoleniowej, działania integrujące seniorów i młodych, wykorzystujące różne potencjały tych dwóch grup społecznych,
2. problemy dzieci i młodzieży - w szczególności profilaktyka wykluczenia społecznego oraz działania aktywizujące, prowadzące do zaradności społecznej,
3. integracja i aktywizacja osób niepełnosprawnych - działania ograniczające wykluczanie społeczne osób niepełnosprawnych, ze względu na ich funkcjonowanie w nieprzyjaznym otoczeniu społecznym oraz trudną sytuację ekonomiczną,
4. wspieranie podstawowych funkcji rodziny - kształtowanie postaw i wartości rodzinnych; propagowanie wzorców życia rodzinnego, aktywizacja społeczna i ekonomiczna rodzin, działania na rzecz przystosowania lokalnego środowiska gospodarczego i społecznego oraz infrastruktury instytucjonalnej do potrzeb godzenia aktywności zawodowej rodziców z wychowywaniem dzieci, działania na rzecz zmiany społecznego przyzwolenia na niewywiązywanie się z obowiązków alimentacyjnych, a także na rzecz tworzenia możliwości wyboru aktywnych form przeciwdziałania ubóstwu rodzin z dziećmi zamiast biernych form (świadczenia),
5. promocja zdrowia - rozwój inicjatyw służących promocji zdrowego stylu życia.

Obszar 2. Integracja i aktywizacja społeczna:

1. wolontariat w organizacjach pozarządowych i wolontariat pracowniczy (rozumiany jako formy bezinteresownej i nieodpłatnej aktywności pracowników firmy realizowane w oparciu o strategię społecznej odpowiedzialności biznesu we współpracy z organizacjami pozarządowymi) - w szczególności inicjatywy łączące bezinteresowne działanie z kształtowaniem więzi społecznych opartych na zaufaniu i solidarności społecznej,
2. porozumienia na rzecz aktywizacji zawodowej - inicjatywy proponujące oryginalne formy pobudzania aktywności na rynku pracy, przede wszystkim wobec grup i osób będących w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy, rozwój ekonomii społecznej,
3. porozumienia na rzecz integracji wspólnot i społeczności lokalnych - ze szczególnym uwzględnieniem partnerskich relacji między różnymi grupami społecznymi w tym zróżnicowanymi ze względu na narodowość, pochodzenie etniczne, język, kulturę, wyznanie; lokalne programy wsparcia projektów w zakresie funkcjonowania szkół integracyjnych,
4. działania na rzecz aktywizacji społecznej i kulturalnej młodzieży - promocja inicjatyw w zakresie budowania sieci informacji młodzieżowej o zasięgu lokalnym, regionalnym i krajowym, inicjatywy na rzecz pobudzania aktywności społecznej młodzieży wiejskiej,
5. rozwój potencjału organizacji pozarządowych - działania nakierowane na wyrównywanie szans organizacji słabo rozwiniętych infrastrukturalnie poprzez pomoc w formie technicznej, szkoleniowej, informacyjnej lub finansowej.

Obszar 3. Prawa i wolności człowieka i obywatela:

1. rozwój poradnictwa i rzecznictwa obywatelskiego - rzecznictwo interesów rodzin wobec instytucji publicznych sektora administracji, wymiaru sprawiedliwości i gospodarki, inicjatywy skierowane do środowisk zagrożonych wykluczeniem społecznym, w związku z niską świadomością prawną obywateli i niedostatkiem aktywności administracji publicznej w tym zakresie, zwiększające dostęp do tego rodzaju poradnictwa,
2. ochrona i upowszechnianie praw dziecka - działania na rzecz zapewnienia dziecku pełnego i harmonijnego rozwoju z poszanowaniem jego godności i podmiotowości,
3. kobiety w życiu publicznym - podniesienie poziomu podmiotowości społecznej kobiet, aktywizacja kobiet do pełnienia istotnych ról społecznych w życiu publicznym,
4. działania na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego - promowanie zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowania i rozwoju języka regionalnego,
5. ochrona praw konsumenta - promocja i rozwój ruchu konsumenckiego w lokalnych środowiskach, działania promujące sprawiedliwy handel (rozumiany jako wyraz partnerstwa między producentami a odbiorcami oraz jako przejaw uczciwej konkurencji, uwzględniający interes społeczny, poddany społecznej kontroli), walkę z wszelkimi praktykami o charakterze monopolistycznym, w tym w odniesieniu do funkcjonowania wąskich grup interesu, społeczna odpowiedzialność biznesu (rozumiana jako koncepcja oparta na zasadach dialogu społecznego, uwzględniająca w strategii działania przedsiębiorstwa interesy społeczne i ochronę środowiska dla zrównoważonego rozwoju, zazwyczaj we współpracy z organizacjami pozarządowymi),
6. przeciwdziałanie dyskryminacji i ochrona praw grup dyskryminowanych - kształtowanie postaw tolerancji dla funkcjonowania grup społecznych narażonych na dyskryminację,
7. dostęp do informacji publicznej - edukacja i promocja w zakresie praw obywateli i obowiązków służb publicznych w kwestii dostępu do informacji publicznej, wsparcie dla inicjatyw na rzecz informacyjnego ładu na poziomie lokalnym i regionalnym.

Obszar 4. Nauka, kultura, edukacja i wychowanie:

1. pielęgnowanie lokalnej i regionalnej tożsamości kulturowej - promocja rodzimej tradycji, ze szczególnym uwzględnieniem podtrzymywania i rozwoju szeroko rozumianej twórczości ludowej, wspieranie inicjatyw będących efektem współpracy różnorodnych środowisk, instytucji publicznych oraz organizacji pozarządowych w sferze lokalnej, regionalnej i narodowej kultury i tradycji,
2. wypoczynek dzieci i młodzieży, krajoznawstwo i turystyka społeczna - promocja krajoznawstwa poprzez turystykę wśród dzieci i młodzieży, w szczególności w ramach letniego i zimowego wypoczynku, wspieranie inicjatyw związanych z projektami turystycznymi mającymi na celu podniesienie atrakcyjności turystycznej i kulturowej obszarów oraz wpływ na rozwój lokalny,
3. lokalne programy - równość szans w edukacji - wspieranie autorskich pomysłów na rzecz likwidowania przyczyn zróżnicowań społecznych i ekonomicznych w systemie edukacji,
4. lokalne programy edukacji ekologicznej - przenoszenie na grunt lokalny zasad zrównoważonego rozwoju, edukacja i promocja w zakresie zrównoważonego rozwoju i ekologii,
5. upowszechnianie kultury fizycznej i sportu w środowisku lokalnym - wspieranie inicjatyw w zakresie sportu powszechnego i kultury fizycznej dla wszystkich.

Obszar 5. Bezpieczeństwo publiczne i obrona narodowa:

1. przeciwdziałanie zjawiskom patologii społecznej, stanowiącym zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, społeczność lokalna przeciw patologiom społecznym - niekonwencjonalne metody przeciwdziałania zjawiskom patologii społecznej, wykorzystujące społeczną współodpowiedzialność za stan bezpieczeństwa publicznego, działania przeciw przemocy, ze szczególnym uwzględnieniem przemocy wobec dzieci i w rodzinie,
2. inicjatywy na rzecz promocji obronności i bezpieczeństwa narodowego - kształtowanie patriotycznych i proobronnych postaw społeczeństwa, przygotowanie młodzieży do służby wojskowej i służby w innych formacjach obronnych, działania służące upowszechnianiu tradycji i historii oręża polskiego,
3. model lokalnego bezpieczeństwa powszechnego - systemowe rozwiązania w zakresie budowania i perspektywy stosowania modelu lokalnego bezpieczeństwa powszechnego w praktyce, inicjatywy na rzecz społecznego wsparcia służb publicznych w zakresie ratownictwa.